O‘zbekistonda QQS 2026-yilda: stavka, hisobga olish, hisobot va 1С‘da hisob

Aiva Group jamoasi · 2026-yil 5-noyabr

2026-yilda O‘zbekistonda QQSning asosiy stavkasi — 12%, tovarlar eksporti uchun — 0% (Soliq kodeksining 258 va 260-moddalari). Soliq davri — oy, hisobot va to‘lov — keyingi oyning 20-sanasidan kechiktirmay, 2026-yil 1-iyundan esa savdo, umumiy ovqatlanish va xizmatlar sohasi kiruvchi soliqni hisobga olmasdan soddalashtirilgan 6% QQSni tanlashi mumkin (Prezidentning 26.05.2026 dagi PF-100-son Farmoni).

2026-yilda QQS stavkalari

Qisqa javob: umumiy tartibda 12% stavka amal qiladi, eksport va unga tenglashtirilgan operatsiyalar uchun — 0%, soddalashtirilgan tartib uchun — butun aylanmadan 6%. 12% stavkani 30.12.2019 dagi Soliq kodeksi 258-moddasining birinchi qismi (30.12.2022 dagi O‘RQ-812 tahririda), nol stavkani esa Kodeksning 36-bobi belgilaydi.

0% stavka soliqdan ozod qilish degani emas. Nol stavkada kompaniya to‘lovchi bo‘lib qoladi va kiruvchi QQSni hisobga olish huquqini saqlaydi, soliqdan ozod qilingan aylanmada esa (243–246-moddalar) kiruvchi soliq hisobga olinmaydi va xaridlar qiymatiga qo‘shiladi.

QQSni kim to‘laydi, aylanma solig‘ini kim to‘laydi

Qisqa javob: QQSni umumiy rejimdagi yuridik shaxslar, daromadi bir milliard so‘mdan oshgan yakka tartibdagi tadbirkorlar va QQSga ixtiyoriy o‘tganlar to‘laydi (237-modda). Aylanmadan olinadigan soliq to‘laydigan kompaniyalar QQS to‘lovchisi hisoblanmaydi.

Aylanma solig‘i va QQS o‘rtasidagi asosiy farq — mexanikada. Aylanma solig‘i tushumdan chegirmalarsiz hisoblanadi. QQS har bir sotuvga hisoblanadi, so‘ng yetkazib beruvchilarga to‘langan soliq summasiga kamaytiriladi. Bundan tashqari, QQS to‘lovchisi foyda solig‘ini ham to‘laydi, aylanma solig‘i to‘lovchisida esa bu ikki soliq o‘rniga bitta soliq bor.

25.12.2025 dagi O‘RQ-1108 tahriridagi 461-moddaga ko‘ra, 2026-yil 1-yanvardan aylanma solig‘ini yillik jami daromadi bir milliard so‘mgacha bo‘lgan yuridik shaxslar, shuningdek shu doiradagi YaTT va o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar qo‘llaydi. Istisnolar ro‘yxati uzun: masalan, 2026-yildan importchilar va zargarlik biznesi aylanma solig‘ini qo‘llay olmaydi. Yil davomida daromad chegaradan oshishi bilan kompaniya shu kundan boshlab QQS va foyda solig‘iga o‘tadi (462-moddaning yettinchi qismi).

26.05.2026 dagi PF-100 Farmoni 2026-yil 1-iyundan umumbelgilangan tartibga o‘tish uchun daromadning chegaraviy miqdorini 12 000 BHM etib belgiladi. 23.06.2026 dagi PF-115 Farmoni bo‘yicha 2026-yil 1-sentabrdan amal qiladigan 440 000 so‘mlik BHMda bu 5,28 mlrd so‘m bo‘ladi. lex.uz dagi Kodeks 461-moddasi matnida 05.11.2026 holatiga hamon bir milliard ko‘rsatilgan, shuning uchun rejimni o‘zgartirish to‘g‘risida qaror qabul qilishdan oldin chegarani o‘z soliq inspeksiyangizda tasdiqlab olgan ma‘qul.

QQSga ixtiyoriy ravishda to‘lovchi sifatida ro‘yxatdan o‘tish to‘g‘risida ariza berilgan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan o‘tish mumkin, aylanma solig‘iga qaytish esa 12 oydan oldin mumkin emas (462-modda). QQS to‘lovchisi maxsus ro‘yxat hisobiga turadi va guvohnoma oladi. PF-100 Farmoni bu guvohnoma faqat to‘lovchilarni hisobga olish uchun kerakligini mustahkamladi va uni vaqtincha to‘xtatib turish tartibini bekor qildi.

To‘lanadigan QQSni qanday hisoblash kerak

Qisqa javob: to‘lanadigan QQS oy davomidagi sotuvlardan hisoblangan soliqdan hisobga olinishi mumkin bo‘lgan kiruvchi QQS ayirmasiga teng (265, 266, 272-moddalar). Agar hisobga olinadigan summa hisoblangandan katta bo‘lsa, manfiy farq hosil bo‘ladi — u keyingi oylarga o‘tkaziladi yoki qaytariladi.

Soliqni ustiga hisoblash formulasi: QQSsiz summa × 12%. Agar narx soliqni allaqachon o‘z ichiga olsa, uni shunday ajratiladi: QQS bilan summa × 12 / 112. Misol: kompaniya QQS bilan 112 mln so‘mlik tovar sotdi. 12 mln QQS hisoblandi. Shu oyning o‘zida u QQS bilan 56 mln so‘mlik xomashyo xarid qildi, kiruvchi soliq — 6 mln. Oy uchun to‘lanadi: 12 − 6 = 6 mln so‘m.

Aylanma sanasi 242-modda bo‘yicha aniqlanadi: tovarlar uchun — hisob-faktura yozilgan sana yoki undan oldingi jo‘natish sanasi, xizmatlar uchun — hisob-faktura yoki dalolatnoma sanasi. Hujjatning noto‘g‘ri sanasi soliqni boshqa oyga o‘tkazib yuboradi, shuning uchun hisobda uni aniq qo‘yish muhim.

Kiruvchi QQS qachon hisobga olinadi

Qisqa javob: agar xarid soliq solinadigan faoliyatda (nol stavka ham shu jumladan) foydalanilsa, QQS to‘lovchisi bo‘lgan yetkazib beruvchidan QQS ajratib ko‘rsatilgan hisob-faktura bo‘lsa, import qilinganda esa soliq bojxonada to‘langan bo‘lsa, hisobga olish mumkin (266-moddaning birinchi qismi).

Asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va ko‘chmas mulk, shu jumladan tugallanmagan qurilish bo‘yicha QQS darhol to‘liq hajmda hisobga olinadi (266-moddaning oltinchi qismi). To‘lovchi sifatida hisobga qo‘yilganda shu sanadagi zaxiralar va uzoq muddatli aktivlar qoldiqlari bo‘yicha soliqni hisobga olish mumkin — zaxiralar bo‘yicha oxirgi 12 oydagi xaridlar doirasida (sakkizinchi va to‘qqizinchi qismlar).

Agar xarid soliqdan ozod qilingan faoliyatga, vakillik xarajatlariga, tekin olingan narsaga yoki foyda solig‘ida chegirilmaydigan xarajatlarga ketsa, QQS hisobga olinmaydi (267-modda). Yengil avtomobillar, boshqa motorli texnika va ularning yoqilg‘isi, shuningdek alkogol va tamaki faqat sizning faoliyat turingiz bilan bog‘liq bo‘lgandagina hisobga olish huquqini beradi.

2026-yil 1-yanvardan yuqori xavf darajasidagi hisob-fakturalar haqidagi qoida qo‘shildi (O‘RQ-1108 tahriridagi 267-moddaning ikkinchi qismi va 266¹-modda). Bunday hisob-faktura bo‘yicha QQSni xaridor bu soliqni soliq agenti sifatida o‘zi budjetga to‘lamaguncha hisobga ololmaydi. Xaridorda hisobga olish o‘shanda to‘lov oyida yuzaga keladi. Hisob-fakturalarni xavf toifasiga kiritish tartibini Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydi.

Importda QQS

Qisqa javob: tovarlar erkin muomala uchun chiqarish rejimida olib kirilganda QQS to‘liq hajmda hisoblanadi va bojxona qonunchiligi bo‘yicha bojxonada to‘lanadi (273 va 277-moddalar). Baza — bojxona qiymati, ustiga bojxona boji va aksiz (254-modda).

Importda to‘langan soliq keyin odatiy tartibda hisobga olinadi (266-moddaning birinchi qismi 3-bandi). Misol: partiyaning bojxona qiymati — 100 mln so‘m, boj — 10 mln, aksiz yo‘q. Baza — 110 mln, bojxonadagi QQS — 13,2 mln so‘m.

O‘RQ-1108 bo‘yicha 2026-yildan importchilar aylanma solig‘ini qo‘llamaydi va import shartnomasi tuzilgan yoki tovar olib kirilgan sanadan, qaysi biri oldin kelsa, QQSga o‘tadi (462-modda). 26.05.2026 dagi PF-100 Farmoni importchilarni majburiy tartibda QQS to‘lovchisi deb tan olishni bekor qildi. Kodeks muvofiqlashtirilmaguncha, kichik biznesga birinchi importdan oldin rejimni soliq organi bilan kelishib olish tavsiya etiladi.

Eksportda QQS

Qisqa javob: tovarlar eksporti 0% stavkada soliqqa tortiladi, eksport bo‘yicha kiruvchi QQS esa hisobga olinadi va qaytarilishi mumkin (260 va 266-moddalar). Aylanma sanasi — bojxona chegarasini haqiqatda kesib o‘tish sanasi (242-modda).

Eksportni shartnoma, yuk bojxona deklaratsiyasi va chiqishdagi bojxona belgisi qo‘yilgan tovarga ilova qilinadigan hujjatlar tasdiqlaydi (O‘RQ-1108 tahriridagi 261-modda). Bojxona soliq organiga elektron shaklda uzatadigan chegarani kesib o‘tish haqidagi ma‘lumotlar ham tasdiq deb tan olinadi. Hisobga olish uchun xorijiy xaridor to‘lovi haqidagi bank ko‘chirmasi kerak, kiruvchi QQS esa tushgan valyuta tushumi ulushida hisobga olinadi; muddati o‘tgan debitorlik qarzi bo‘lmagan intizomli eksportchilar tushum kelishidan qat‘i nazar hisobga olish huquqiga ega (266-moddaning ikkinchi va uchinchi qismlari).

Agar siz realizatsiya joyi O‘zbekiston deb tan olinmaydigan xizmatlar ko‘rsatsangiz, masalan xorijiy buyurtmachi uchun dasturlash, bunday aylanma soliq solinadigan aylanmaga tenglashtiriladi: bog‘liq xarajatlar bo‘yicha kiruvchi QQSni hisobga olishga haqlisiz (266-moddaning beshinchi qismi).

QQS hisoboti, to‘lovi va qaytarilishi

Qisqa javob: soliq davri — oy, hisobot va to‘lov — keyingi oyning 20-sanasidan kechiktirmay (259 va 273-moddalar). Hisobotga elektron hisob-fakturalar asosida tuziladigan xaridlar va sotuvlar reyestrlari ma‘lumotlari kiradi.

Boshqa soliqlar bo‘yicha muddatlar 2026-yildagi soliq hisoboti va topshirish muddatlari haqidagi maqolamizda jamlangan.

Manfiy farq kelgusi to‘lovlar hisobiga o‘tkaziladi yoki hisobot bilan birga berilgan ariza bo‘yicha qaytariladi. Qaytarishning odatiy muddati — kameral tekshiruvdan keyin 30 kun (274-moddaning uchinchi qismi). Tezlashtirilgan tartibda summa 7 kunda qaytariladi. «AAA» toifasidagi subyektlarga — bir kunda, qishloq xo‘jaligi tovar ishlab chiqaruvchilariga — avtomatik ravishda 3 kunda. 2026-yildan tezlashtirilgan tartibga qishloq xo‘jaligi tovar ishlab chiqaruvchilari (paxta va g‘alladan tashqari) hamda kichik biznesdan o‘rta yoki yirik toifaga o‘sgan kompaniyalar — bir marta, o‘tgandan keyin bir yil davomida qo‘shildi (274-modda to‘rtinchi qismining 8 va 9-bandlari, O‘RQ-1108).

PF-100 Farmoni yana bir qoida qo‘shdi: 10 mln so‘mgacha bo‘lgan QQS manfiy farqi arizasiz va shu summa bo‘yicha soliq tekshiruvlarisiz avtomatik ravishda qaytariladi.

Soddalashtirilgan 6% QQS: kimga foydali

Qisqa javob: 2026-yil 1-iyundan 2030-yil 1-yanvargacha asosiy faoliyat turi umumiy ovqatlanish, savdo yoki xizmatlar bo‘lgan kompaniyalar butun aylanmadan 6% QQSga o‘tishi mumkin (PF-100 Farmonining 5 va 6-bandlari). Yirik soliq to‘lovchilar va davlat ulushi 50% va undan ko‘p bo‘lgan korxonalar bunday huquqqa ega emas.

Soddalashtirilgan tartibda foyda solig‘i stavkasi — 0%, foyda solig‘i bo‘yicha hisobot topshirilmaydi. Buning evaziga kompaniya kiruvchi QQSni hisobga olish, imtiyozlar va QQSni qisman qaytarish huquqini yo‘qotadi, to‘plangan manfiy farq esa hisobdan chiqariladi. Bunday kompaniyaning xaridorlari 6% QQSni hisobga olishga haqli. O‘tish va undan voz kechish xabarnoma yuborilgan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan amal qiladi; umumiy tartibga qaytishda o‘tish sanasidagi zaxiralar va aktivlar qoldiqlari bo‘yicha QQSni hisobga olish mumkin (7-band).

Foyda kiruvchi QQS bilan xaridlar ulushiga bog‘liq. Xarajatlarida ish haqi ulushi katta bo‘lgan xizmat ko‘rsatuvchi kompaniyada kiruvchi soliq kam, va aylanmadan 6% ko‘pincha arzonroq tushadi. QQS to‘lovchilaridan xarid ulushi yuqori bo‘lgan savdo uchun soddalashtirilgan tartib qimmatroq bo‘lib chiqishi mumkin. Xabarnoma yuborishdan oldin ikkala sxemani o‘tgan yil raqamlari asosida hisoblab ko‘ring.

1С‘da QQSni qanday yuritish kerak

Qisqa javob: 1С tashkilotning soliq rejimini, har bir pozitsiyaning stavkasini va barcha kiruvchi hamda chiquvchi hisob-fakturalarni bilishi kerak. Shunda xaridlar va sotuvlar reyestrlari soliq organi ma‘lumotlari bilan mos keladi, 20-sanagacha hisobot esa tafovutlarni qidirishga aylanmaydi.

• Tashkilotning hisob siyosatida u QQS to‘lovchisi ekanini va bu qaysi sanadan amal qilishini ko‘rsating. Rejim o‘zgarganda eski davrlarni orqaga sana bilan tuzatmang — yangi qoidalar o‘tish sanasidan qo‘yiladi.
• Tovar va xizmatlar kartochkalarida stavkani tekshiring: 12%, eksport uchun 0%, ozod qilingan aylanmalar uchun «QQSsiz». Soddalashtirilgan tartibga o‘tilgandan keyin sotuvlar 6% stavka bo‘yicha o‘tishi kerak.
• Kiruvchi va chiquvchi ESFni 1С‘ga yuklang va ularning holatlarini solishtiring. Buni qanday sozlashni 1С‘da ESF, Didox va Faktura.uz haqidagi maqolada ko‘rib chiqqanmiz.
• Hisobotdan oldin hisobga olishni solishtiring: xaridlar reyestrida yuqori xavf darajasidagi hisob-fakturalar va QQS to‘lovchisi bo‘lmagan yetkazib beruvchilar yo‘qligini tekshiring.
• Agar sizda soliq solinadigan va ozod qilingan aylanmalar bo‘lsa, kiruvchi QQSni alohida hisobga oling: 268-modda bo‘yicha alohida yoki mutanosib usul mos keladi.

1С‘da QQS hisobini sozlash, ESFni yuklash va hisobotdan oldin reyestrlarni tekshirishni obuna bo‘yicha 1С‘ni qo‘llab-quvvatlash doirasida o‘z zimmamizga olamiz.

Savol va javoblar

2026-yilda O‘zbekistonda QQS foizi qancha?

Asosiy stavka — 12% (Soliq kodeksining 258-moddasi), tovarlar eksporti uchun — 0%. 2026-yil 1-iyundan savdo, umumiy ovqatlanish va xizmatlar kiruvchi QQSni hisobga olmasdan 6% stavkali soddalashtirilgan tartibni tanlashi mumkin (26.05.2026 dagi PF-100 Farmoni).

QQS nima va u aylanma solig‘idan nimasi bilan farq qiladi?

QQS — qo‘shilgan qiymat solig‘i: u sotuvlardan hisoblanadi va yetkazib beruvchilarga to‘langan soliqqa kamaytiriladi, to‘lovchi alohida foyda solig‘ini ham to‘laydi. Aylanma solig‘i tushumdan chegirmalarsiz hisoblanadi va QQS hamda foyda solig‘i o‘rniga to‘lanadi.

QQSni hisoblash formulasi qanday?

Agar summa QQSsiz bo‘lsa — uni 0,12 ga ko‘paytiring. Agar QQS narxga kirgan bo‘lsa — summani 12 ga ko‘paytirib, 112 ga bo‘ling: 112 mln so‘mdan soliq 12 mln bo‘ladi.

QQS qaysi sanagacha to‘lanadi?

QQS bo‘yicha hisobot har oy topshiriladi va soliq keyingi oyning 20-sanasidan kechiktirmay to‘lanadi (Soliq kodeksining 273-moddasi). Importdagi QQS bojxona qonunchiligi bo‘yicha bojxonada to‘lanadi.

Eksportda QQSni qanday qaytarish mumkin?

Eksport 0% stavkada soliqqa tortiladi, kiruvchi QQS esa tasdiqlovchi hujjatlar va to‘lov haqidagi bank ko‘chirmasi bo‘lganda hisobga olinadi. Manfiy farq hisobotdagi ariza bo‘yicha qaytariladi: odatda 30 kunda, tezlashtirilgan tartibda — 7 kunda (274-modda).

6% QQSga kim o‘tishi mumkin?

Asosiy faoliyat turi savdo, umumiy ovqatlanish yoki xizmatlar bo‘lgan kompaniyalar, yirik soliq to‘lovchilar va davlat ulushi 50% va undan ko‘p bo‘lgan korxonalardan tashqari. O‘tish xabarnoma yuborilgan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan amal qiladi, huquq 2030-yil 1-yanvargacha amal qiladi.

© Aiva Group, 1cservice.uz. Materialni qayta chop etish va undan foydalanish faqat ushbu sahifaga faol havola bilan.

Shuningdek o‘qing