2027-yilda MHMSga o‘tish: buxgalter uchun to‘liq tahlil va 2026-yil uchun chek-list

Aiva Group jamoasi · 2026-yil 4-noyabr

2027-yil 1-yanvardan O‘zbekistondagi aksariyat kompaniyalar moliyaviy hisobotning milliy standartlari — MHMS bo‘yicha hisobot tayyorlay boshlaydi. Beshta hujjat allaqachon tasdiqlangan, to‘qqizta loyiha muhokamaga chiqarilgan, 3-noyabrda esa yangi hisobvaraqlar rejasining ishchi tahriri paydo bo‘ldi — unda odatiy raqamlar butunlay boshqa ma‘noni anglatadi. Nima aniq ma‘lum, nima hali savol ostida va shu yilning o‘zida nima qilish kerakligini tahlil qilamiz.

Nega MHMS haqida hozirdan o‘ylash kerak

Boshlang‘ich nuqta — Prezidentning 15.09.2025 yildagi PQ-282-son qarori. Uning Yo‘l xaritasiga ko‘ra eski BHMS qayta ko‘rib chiqiladi va MHXS bilan uyg‘unlashtirilgan moliyaviy hisobotning milliy standartlariga birlashtiriladi. Joriy etish bosqichma-bosqich, 2027-yil 1-yanvardan boshlanadi.

2027-yilda MHMSga o‘tish — bir buyruqni boshqasiga almashtirish emas. Mantiq o‘zgaradi: foyda to‘g‘risidagi hisobot toifalarga bo‘linadi, balans qat‘iy blanka bo‘lmay qoladi, ko‘p masalalarda qarorni buxgalterning o‘zi qabul qiladi va uni hisob siyosatida asoslaydi.

Asosiy savol — muddatlar. 1-son MHMS hisobotda oldingi davr bo‘yicha qiyosiy ma‘lumotlarni ko‘rsatishni talab qiladi. Agar MHMS bo‘yicha birinchi hisobot 2027-yil uchun bo‘lsa, 2026-yil raqamlarini ham, ehtimol, yangi qoidalar bo‘yicha taqdim etishga to‘g‘ri keladi. Bu matnlardan chiqargan xulosamiz, to‘g‘ridan-to‘g‘ri norma emas: buni tartibga solishi kerak bo‘lgan «Birinchi marta qo‘llash» 7-son MHMS loyihasi 2-noyabrda muhokama portalidan qaytarildi. Tasdiqlangan beshta standartning birortasida ham o‘tish qoidalari yo‘q.

Amaliy xulosa: 2026-yilni keyinchalik undan qiyosiy ko‘rsatkichlarni yig‘ish mumkin bo‘ladigan tarzda yuritgan ma‘qul.

Kim MHMSga, kim MHXSga o‘tadi

PQ-282 kompaniyalarni ikki guruhga ajratadi.

• Jamoat ahamiyatiga ega tashkilotlar (PIE) MHXSga o‘tadi. Mezonlarni Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Markaziy bank belgilaydi, reyestr har yili 1-iyulgacha yangilanadi. Reyestrga kiritilgan yildan keyingi yilning 1-yanvaridan PIE hisobni MHXS bo‘yicha yuritadi, ikkinchi yil yakunlari bo‘yicha esa MHXS bo‘yicha hisobotni auditorlik xulosasi bilan e‘lon qiladi.
• Qolgan yuridik shaxslar (byudjet tashkilotlaridan tashqari) hisobotni MHMS bo‘yicha tayyorlaydi. Qarorda «qolganlarning barchasi MHMS qo‘llaydi» degan to‘g‘ridan-to‘g‘ri ibora yo‘q: bu Yo‘l xaritasidan va standartlarning muqaddimalaridan kelib chiqadi, ularda PIE va byudjet tashkilotlari istisno qilingan.
• MHXSga ixtiyoriy o‘tish mumkin: xabarnoma soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti orqali hisobot yilidan keyingi yilning 1-martigacha yuboriladi.
• NNT (nodavlat notijorat tashkilotlari) o‘zining 77-son MHMSni oldi, u 2028-yil 1-yanvardan amal qiladi.
• Fermer xo‘jaliklari 70-son MHMSning 6-bobidagi soddalashtirishlarni ixtiyoriy qo‘llashi mumkin: registrlar va shakllar soddaroq, ammo baholash qoidalari o‘sha-o‘sha.
• Kichik biznes 20-son BHMS o‘rniga «Soddalashtirilgan tartib» 65-son MHMSni kutmoqda. Loyiha hali yo‘q, ishlab chiqish muddati — 2026–2027-yillar.

Byudjet tashkilotlariga MHMS taalluqli emas.

Eski BHMS nuqtali bekor qilinadi: har bir yangi buyruq aynan nima kuchini yo‘qotishini ko‘rsatadi. 1-son BHMS 1-son MHMS bilan birga 2027-yil 1-yanvardan amal qilmaydi. O‘rnini bosuvchi hujjat hali qabul qilinmagan BHMS rasman amalda qoladi. 2-son MHMS (13-band) maxsus MHMS bo‘lmasa, amaldagi BHMSga tayanishga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ruxsat beradi.

MHMSning barcha 31 ta standarti: nima tasdiqlangan, nima loyihada

Iqtisodiyot va moliya vazirligi MHMS loyihalari ro‘yxatini (2026-yil iyul tahriri) e‘lon qildi: 30 ta raqam va raqamsiz hisobvaraqlar rejasi. Barcha pozitsiyalarni joriy holati bilan jamladik.

Holatlar 04.11.2026 sanasiga ko‘ra, hujjatlar chiqishi bilan yangilab boramiz.

«Qaytarilgan» nimani anglatadi: regulation.adliya.uz portalida 5-, 7- va 50-son loyihalarning holati 2-noyabrda o‘zgardi, muhokama e‘lon qilingan muddatdan oldin yopildi. Rasmiy izohni topa olmadik. Qolgan oltita loyiha 4-noyabr holatiga muhokamada turibdi. To‘qqizta buyruqning barchasida kuchga kirish sanasi 2027-yil 1-yanvar deb yozilgan, ammo matnlar hali o‘zgarishi mumkin.

1-son MHMS: foyda to‘g‘risidagi hisobot yangicha

«Moliyaviy hisobotda axborotni taqdim etish va yoritib berish» 1-son MHMS (13.08.2026 yildagi 3923-son ro‘yxat) — buxgalter uchun eng sezilarli hujjat. Tuzilishi bo‘yicha u MHXSda ham 2027-yilda kuchga kiradigan IFRS 18 ga yaqin. Bu bizning bahoyimiz, lekin undagi toifalar, oraliq jamlamalar va rahbariyat ko‘rsatkichlari xuddi o‘sha.

Hisobotning to‘liq to‘plami: moliyaviy holat to‘g‘risidagi hisobot (balans), foyda yoki zarar va boshqa umumlashgan daromad to‘g‘risidagi hisobot, xususiy kapitaldagi o‘zgarishlar to‘g‘risidagi hisobot, pul oqimlari to‘g‘risidagi hisobot va izohlar.

Foyda to‘g‘risidagi hisobotda nima o‘zgaradi:

• barcha daromad va xarajatlar beshta toifaga taqsimlanadi: operatsion, investitsiya, moliyaviy faoliyat, foyda solig‘i, to‘xtatilgan faoliyat;
• operatsion toifa «qoldiq» hisoblanadi: boshqalariga kirmagan hamma narsa shu yerga tushadi;
• uchta oraliq jamlama majburiy: operatsion foyda, moliyalashtirish va soliqqa qadar foyda, foyda yoki zarar;
• xarajatlar xususiyati yoki funksiyasi bo‘yicha guruhlanadi. Funksiya tanlansa ham, izohlarda amortizatsiya, xodimlarga xarajatlar, qadrsizlanish va zaxiralarni hisobdan chiqarish baribir ochib beriladi;
• agar kompaniya o‘z ko‘rsatkichlaridan ommaviy foydalansa, izohlarda ular qanday hisoblanishini ochib berish va ularni hisobot bilan solishtirish kerak.

Balans erkin shaklga o‘tadi. 46-bandga ko‘ra 1-son MHMS moddalarning qat‘iy tartibi yoki shaklini belgilamaydi: nomlar va guruhlashni tashkilot minimal qatorlar ro‘yxatiga rioya qilgan holda o‘zi tanlaydi. Standartda qator raqamlari bilan tasdiqlangan blankalar yo‘q. Soliq organiga topshirish uchun alohida shakllar bo‘ladimi — hozircha noma‘lum.

Yana bir yangilik: agar siyosat retrospektiv o‘zgargan bo‘lsa, hisobotga uchinchi balans — oldingi davr boshiga balans qo‘shiladi.

2-son MHMS: hisob siyosati, baholar va xatolar

2-son MHMS (11.04.2026 yildagi 3810-son ro‘yxat) aslida buxgalter qanday qaror qabul qilishi va o‘tmishni qanday tuzatishini tasvirlaydi. Amalda muhim jihatlar:

• MHMSga muvofiqlik haqida faqat barcha talablar bajarilgandagina bayon qilish mumkin. Qisman muvofiqlik hisobga olinmaydi;
• maxsus standart bo‘lmasa, rahbariyat kasbiy mulohazani qo‘llaydi va MHMS, amaldagi BHMS hamda Konseptual asoslarga tayanishi mumkin;
• bahoning o‘zgarishi (xizmat muddati, zaxiralar) perspektiv tarzda, joriy va kelgusi davrlarda aks ettiriladi. Baholash asosini almashtirish esa — bu allaqachon siyosat o‘zgarishi;
• o‘tgan yillarning muhim xatolari retrospektiv tuzatiladi: qiyosiy ma‘lumotlar qayta hisoblanadi. Bunday tuzatish joriy yil foydasiga tushmaydi;
• qasddan qilingan xato, summasi ahamiyatsiz bo‘lsa ham, hisobotni MHMSga nomuvofiq qiladi;
• izohlarda faqat muhim hisob siyosati ochib beriladi. Standartni o‘z so‘zlaringiz bilan qayta aytib berishni standart to‘g‘ridan-to‘g‘ri kamroq foydali deb ataydi.

Bundan 2026-yil oxiri uchun birinchi vazifa kelib chiqadi: hisob siyosati to‘g‘risidagi buyruqni 2-son MHMSga moslab qayta yozish va unda tanlangan variantlar hamda asosiy mulohazalarni qayd etish.

Loyihalar nimani tayyorlamoqda: zaxiralar, asosiy vositalar, qarzlar, valyuta

Loyihalar hali o‘zgarishi mumkin, shuning uchun quyida faqat e‘lon qilingan matnlarda to‘g‘ridan-to‘g‘ri yozilgan narsalar keltirilgan.

Zaxiralar (20-son MHMS loyihasi)

• Ikki qiymatdan eng kichigi bo‘yicha baholash: tannarx yoki sotishning sof narxi.
• Formulalar — FIFO yoki o‘rtacha tortilgan. LIFO to‘g‘ridan-to‘g‘ri taqiqlangan.
• Doimiy ustama xarajatlar normal quvvatdan kelib chiqib taqsimlanadi, taqsimlanmagan qismi davr xarajatlariga o‘tadi.
• Sotishning sof narxigacha hisobdan chiqarish — birliklar yoki bir jinsli guruhlar bo‘yicha. «Barcha zaxiralar bo‘yicha» birdaniga hisobdan chiqarish mumkin emas.
• Valyutadagi xaridlar — tan olish sanasidagi MB kursi bo‘yicha, avans bilan to‘langan qismi esa avans sanasidagi kurs bo‘yicha.

Asosiy vositalar (22-son MHMS loyihasi)

• Standart asosiy vositalar uchun minimal qiymat chegarasini belgilamaydi. Kam qiymatli obyektlar uchun soddalashtirishni tashkilot hisob siyosatida o‘zi mustahkamlaydi.
• Tannarx bo‘yicha hisob modeli yoki haqqoniy qiymat bo‘yicha qayta baholash — tanlov asosiy vositalarning butun sinfiga qilinadi.
• Komponentli yondashuv: obyektning muhim qismlari alohida amortizatsiya qilinadi.
• Xizmat muddati, tugatish qiymati va amortizatsiya usuli kamida yiliga bir marta qayta ko‘rib chiqiladi. Tushumga asoslangan usul taqiqlangan.
• Birinchi marta qo‘llashda asosiy vositalarni inventarizatsiya qilish va hisob birliklariga ajratish kerak.

Nomoddiy aktivlar (25-son MHMS loyihasi)

• Tadqiqotlar har doim xarajatlarga o‘tkaziladi. Ishlanmalar faqat barcha mezonlar bajarilganda kapitallashtiriladi.
• Foydalanish muddati noaniq NMA amortizatsiya qilinmaydi, lekin har yili qadrsizlanishga tekshiriladi.
• Ilgari xarajatlarga o‘tkazilgan ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlari NMA qiymatiga qaytarilmaydi.

Qarzlar bo‘yicha xarajatlar (53-son MHMS loyihasi)

«Malakali» aktiv (tayyorlanishi ancha vaqt talab qiladigan aktiv) bilan bevosita bog‘liq foizlarni kapitallashtirish majburiy. Qolganlari — xarajatlarga. Valyutadagi qarzlar bo‘yicha kurs farqlarining bir qismi ham qarzlar bo‘yicha xarajat hisoblanadi.

Chet el valyutasi (60-son MHMS loyihasi)

• Monetar moddalar hisobot sanasidagi kurs bo‘yicha qayta hisoblanadi, farqlar foyda yoki zararga o‘tadi.
• Qaytarish huquqisiz berilgan va olingan avanslar — nomonetar moddalar. Ular avans sanasidagi kursda qoladi va qayta baholanmaydi.
• Funksional valyuta faqat xorijiy bo‘linmalar hisobotini qayta hisoblash uchun kerak. Hisob va hisobot so‘mda yuritiladi.

Pul oqimlari to‘g‘risidagi hisobot (10-son MHMS loyihasi)

Operatsion oqimni to‘g‘ri yoki bilvosita usulda ko‘rsatish mumkin. Moliyaviy bo‘lmagan kompaniyalarda to‘langan foizlar moliyaviy faoliyatga, olingan foizlar va dividendlar esa investitsiya faoliyatiga tegishli.

Tushum (50-son MHMS loyihasi, qaytarilgan)

Loyiha besh bosqichli modelga qurilgan edi: shartnoma, bajarish majburiyatlari, bitim narxi, uni taqsimlash, tushumni vaqtning ma‘lum bir nuqtasida yoki davr davomida tan olish. Loyiha qaytarilgach, bu qoidalarning taqdiri noaniq.

MHMS hisobvaraqlar rejasi: ishchi tahrir haqida nima ma‘lum

2026-yil 3-noyabrda MHXS bo‘yicha ixtisoslashgan Telegram-kanalda «MHMS bo‘yicha tavsiyaviy hisobvaraqlar rejasi» hujjati paydo bo‘ldi (fayl nomidagi sana — 29.10.2026). Uning maqomini tushunish muhim: unda buyruq raqami, Adliya vazirligida ro‘yxatdan o‘tganlik raqami va kuchga kirish sanasi yo‘q. Hujjat o‘zini ishchi tahrir deb ataydi. Bu loyiha, tasdiqlangan hisobvaraqlar rejasi emas.

Unda nima ko‘zda tutilgan:

• reja tavsiyaviy: har bir kompaniya uning asosida o‘zining ishchi hisobvaraqlar rejasini tuzadi va uni hisob siyosatida tasdiqlaydi;
• 286 ta kod, barchasi to‘rt xonali: 55 ta jamlovchi (ularga o‘tkazmalar qilinmaydi) va 231 ta ishchi hisobvaraq;
• tartib — MHXS bo‘yicha balansdagidek: 1 — uzoq muddatli aktivlar, 2 — qisqa muddatli aktivlar, 3 va 4 — majburiyatlar, 5 — kapital, 6 — daromadlar, 7 — xarajatlar, 8 — yakuniy natija va umumlashgan daromad, 9 — balansdan tashqari;
• hisobvaraqlarning yangi turlari: umumiy «P» o‘rniga M (majburiyat) va K (kapital), KK (kontrkapital), KT (yakuniy natija);
• MHXS mantig‘iga mos yangi hisobvaraqlar: foydalanish huquqi, deyarli har bir aktiv sinfi bo‘yicha qadrsizlanish zaxiralari, gudvil, investitsiya ko‘chmas mulki, xaridor bilan shartnoma bo‘yicha aktivlar va majburiyatlar, kechiktirilgan soliqlar, baholanadigan majburiyatlar, boshqa umumlashgan daromad, biologik aktivlar.

Tuzoq: raqamlar o‘sha — ma‘nosi boshqa

Raqamlar butunlay qayta tuzilgan. Buxgalter 5000 — bu kassa ekaniga o‘rganib qolgan, yangi rejada esa bu kod ostida ustav kapitali turibdi.

Eski hisobvaraq → yangisi: asosiy muvofiqliklar

Hujjat ilovasida 21-son BHMSdan o‘tish jadvali bor, lekin u aniq hisobvaraqlarni emas, diapazonlarni solishtiradi. Quyida yo‘nalish tushunarli bo‘lishi uchun hisobvaraqlar nomlari bo‘yicha o‘zimiz qilgan tafsilot.

Nimani mexanik ko‘chirib bo‘lmaydi

Hujjatning o‘zi ogohlantiradi: o‘tish jadvali «koddan kodga» ko‘chirishni emas, mazmuniy bog‘liqlikni ko‘rsatadi. Kirish qoldiqlari birinchi marta qo‘llash standarti va tegishli MHMS bo‘yicha qayta ko‘rib chiqiladi. Nimalarga e‘tibor berish kerak:

• soliq hisobi qoldiqlari avtomatik ravishda MHMS bo‘yicha qoldiqqa aylanmaydi — bu hujjatda to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytilgan;
• ko‘plab eski guruhlar bir nechta yangisiga bo‘linadi: 0600 uzoq muddatli investitsiyalar — 1300, 1500 va 2200 ga, 6000–6900 dagi butun kreditorlik qarzi esa 3- va 4-bo‘limlarga;
• maqsadli tushumlar va bo‘lajak xarajatlar zaxiralari kapital bo‘lmay qoladi: standart shartlari bajarilsa, ular majburiyat yoki daromad;
• 2000–2700 kalkulyatsiya hisobvaraqlari, «Savdo ustamasi», «Materiallarni tayyorlash» va alohida valyuta hisobvarag‘i yangi rejada yo‘q;
• ishchi tahrirda biz 11 ta nomuvofiqlikni sanadik: masalan, 2840–2890, 4220/4230 va 6160/6170 raqamlari matnda va jadvalda mos kelmaydi. Demak, kodlar hali o‘zgarishi mumkin va ularni takomillashtirishlarga qat‘iy kiritib qo‘yishga hali erta.

Chek-list: 2026-yilda buxgalter nima qilishi kerak

• Kompaniya qaysi guruhga kirishini aniqlash: PIE (MHXS), oddiy yuridik shaxs (MHMS), NNT (2028-yildan) yoki byudjet tashkiloti.
• 2026-yilni qiyosiy ma‘lumotlarni hisobga olgan holda yuritish: bizning bahoyimizcha, o‘tish sanasi 2026-yil 1-yanvarga to‘g‘ri kelishi mumkin. Iqtisodiyot va moliya vazirligi tushuntirishlari va 7-son MHMSning yangi tahririni kuzatib borish.
• 2027-yil 1-yanvarga qadar 2-son MHMS bo‘yicha yangi hisob siyosatini tayyorlash: hisob variantlari, asosiy mulohazalar, xatolarni tuzatish tartibi.
• Asosiy vositalarni inventarizatsiya qilish, obyektlarni hisob birliklariga ajratish va muhim komponentlarni belgilash.
• Muhim asosiy vositalar bo‘yicha ularning o‘tish sanasidagi qiymati qanday aniqlanishini hal qilish. Agar haqqoniy qiymat bo‘yicha bo‘lsa — baholashga oldindan buyurtma berish.
• Hisob baholarini yig‘ish va hujjatlashtirish: xizmat muddatlari, tugatish qiymatlari, zaxiralar, zaxiralarni sotishning sof narxi.
• O‘tgan yillar xatolarini siyosat o‘zgarishi ta‘siridan ajratish: 2-son MHMS bo‘yicha ular turlicha aks ettiriladi.
• O‘z hisobvaraqlaringiz va subkontolaringizning MHMS hisobvaraqlar rejasi ishchi tahririga muvofiqlik jadvalining qoralamasini tuzish — hozircha ishchi hujjat sifatida.

1С da MHMS: nimani qayta qurishga to‘g‘ri keladi

«1С» firmasi saytidagi tavsifga ko‘ra, «1С:Бухгалтерия 8 для Узбекистана» dagi hisobvaraqlar rejasi 21-son BHMS bo‘yicha amalga oshirilgan. «1С» firmasi 2026-yil 4-noyabr holatiga MHMS qo‘llab-quvvatlanishi chiqarilishi yoki qachon chiqarilishi haqida e‘lon qilmagan: 1c.uz yangiliklar lentasida bu haqda bir og‘iz ham so‘z yo‘q. MHXS uchun liniyada alohida KORP tahriri bor, lekin bu boshqa vazifa.

Agar MHMS ishchi hisobvaraqlar rejasi shunga o‘xshash ko‘rinishda tasdiqlansa, 1С da MHMSga o‘tish deyarli hamma narsaga ta‘sir qiladi:

• hisobvaraqlar rejasi — to‘rt xonali kodlar, yangi guruhlar va 9010–9050 balansdan tashqari hisobvaraqlar. Oddiy qayta nomlash bilan ish bitmaydi: bir xil raqamlar turli narsani anglatadi;
• hisobvaraqlar belgilari — «P» o‘rniga M va K turlari, kontrkapital hisobvaraqlar, o‘tkazmalarsiz jamlovchi kodlar;
• analitika — shartnoma, kontragent, valyuta, to‘lov muddati va joriy qism, bog‘liq tomon, tugallanmagan ishlab chiqarish yo‘nalishlari;
• davrni yopish — daromad va xarajatlar 8010 ga, keyin 5510 ga, boshqa umumlashgan daromad kapital hisobvaraqlariga. 2000–2700 va 9000–9900 ga bog‘langan reglament operatsiyalarini qayta sozlashga to‘g‘ri keladi;
• hisobotlar — joriy va uzoq muddatli moddalarni faktlar bo‘yicha qayta tasniflagan balans, 1-son MHMS toifalari bo‘yicha foyda to‘g‘risidagi hisobot, hisobvaraq bo‘yicha emas, operatsiya xususiyatiga ko‘ra pul oqimlari hisoboti;
• qoldiqlarni ko‘chirish — kodlarni avtomatik almashtirish emas, muvofiqlik jadvali bo‘yicha qo‘lda tuzatishlar bilan ishlov berish orqali;
• soliq hisobi hech qayoqqa ketmaydi, soliq qoldiqlari esa MHMS bo‘yicha qoldiqlarga teng emas. Parallel hisob qanday tashkil etilishi hozircha noma‘lum.

Hozirning o‘zida nima qilish mumkin: analitikani tartibga keltirish, eski hisobvaraqlar bo‘yicha qoldiq «dumlar»ni yopish va muvofiqlik jadvalini tayyorlash. Shunda reja tasdiqlangach, qayta sozlash xotirjamroq va hisobot davridagi shoshilinchliksiz o‘tadi.

Biz 1С ni MHMSga moslab qayta sozlashda yordam beramiz: hisobvaraqlar rejasi, qoldiqlarni ko‘chirish, hisobotlar va analitika. Bu 1С xizmatiga obunaga kiradi — bitta tashkilot va bitta baza uchun oyiga 450 000 so‘m, takomillashtirishlar soat limitisiz (yirik loyihalarni bosqichlarga bo‘lamiz). Batafsil — 1С migratsiyasi va yangilash sahifasida.

MHMS bo‘yicha ko‘p beriladigan savollar

MHMSga qachon o‘tish kerak?

Tasdiqlangan 1-, 2-, 70-son standartlar va Konseptual asoslar 2027-yil 1-yanvardan qo‘llaniladi, NNT uchun 77-son MHMS — 2028-yil 1-yanvardan. To‘qqizta loyihaning barchasi ham 2027-yil 1-yanvar sanasi bilan yozilgan.

2026-yilni qayta hisoblash kerakmi?

To‘g‘ridan-to‘g‘ri norma yo‘q. Lekin 1-son MHMS oldingi davr bo‘yicha qiyosiy ma‘lumotlarni talab qiladi, shuning uchun bizning bahoyimizcha, 2026-yil raqamlarini MHMS bo‘yicha ko‘rsatishga to‘g‘ri keladi. Buni yakuniy ravishda birinchi marta qo‘llash standarti hal qiladi, uning loyihasi hozir qaytarilgan.

Kompaniyamiz MHMS o‘rniga MHXSni tanlay oladimi?

Ha. PQ-282 ga ko‘ra soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti orqali hisobot yilidan keyingi yilning 1-martigacha o‘tish sanasini ko‘rsatgan holda xabarnoma yuborish kerak.

Qaysi MHMS hisobvaraqlar rejasi majburiy bo‘ladi?

Hozircha hech qaysi. Faqat tavsiyaviy rejaning ishchi tahriri e‘lon qilingan, uning o‘zi esa majburiy hisobvaraqlar tizimini joriy etmasligini aytadi. Har bir kompaniya o‘zining ishchi rejasini hisob siyosatida tasdiqlaydi.

Eski BHMS hammasi birdaniga bekor qilinadimi?

Yo‘q. Har bir buyruq aniq BHMSni bekor qiladi: masalan, 1-son MHMS — 1-son BHMSni. Qolganlari o‘rnini bosuvchi hujjat qabul qilinmaguncha amal qiladi va 2-son MHMS ularga tayanishga ruxsat beradi.

Kichik biznes bilan nima bo‘ladi?

Uning uchun 20-son BHMS o‘rniga «Soddalashtirilgan tartib» 65-son MHMS rejalashtirilgan. 2026-yil 4-noyabr holatiga loyiha yo‘q.

MHMS matnlarini qayerdan o‘qish mumkin?

Tasdiqlangan standartlar lex.uz da, loyihalar esa regulation.adliya.uz da o‘zbek tilida e‘lon qilingan — havolalar yuqoridagi jadvalda. 1-, 2-, 70- va 77-son MHMSning rus tilidagi rasmiy matni yo‘q.

MHMS bo‘yicha ishlash uchun buxgalterga sertifikat kerakmi?

PQ-282 majburiy sertifikatlashni joriy etmaydi. Buning o‘rniga 2026–2028-yillarda xalqaro sertifikatlash imtihonlarini topshirish xarajatlari byudjetdan qoplanadi.

Yangilab boramiz

Maqola lex.uz, regulation.adliya.uz matnlari va Iqtisodiyot va moliya vazirligining e‘lon qilingan ro‘yxatiga asoslanadi. Oxirgi tekshiruv — 2026-yil 4-noyabr. Yangi standartlar tasdiqlanganda, loyihalar qaytarilganda yoki rasmiy hisobvaraqlar rejasi chiqqanda, holatlar jadvalini va yuqoridagi bo‘limlarni yangilaymiz. Sahifani xatcho‘plarga saqlab qo‘ying.